Kryptonimy: "Grzyby" (1939 - 1941), "Sarna" (1941 - 1942), "Czapla", "Księżyc" (1942 - 1944).

Komendanci:

gen. bryg. Mieczysław Boruta Spiechowicz "Kopa".: aresztowany nie objął wyznaczonej funkcji.
ppłk. Franciszek Ślęczka "Krak" (?) .: ?? - ??
p.o. ppłk. Józef Spychalski „Maciej Samura”.: koniec sierpnia - 12 listopada 1940 r. (aresztowany).
płk. Adam Obtułowicz "Leon", "Jan Podgórski".: aresztowany w drodze do Białegostoku.
kpt. Janusz Szlaski "Prawdzic", "Borsuk".: listopad 1940 - 21 luty 1941 r. (aresztowany).
ppłk. Julian Filipowicz "Pobóg", "Róg", "Kogan".: nie objął stanowiska ze względu na zły stan zdrowia.
p.o. kpt. Władysław Liniarski "Mścisław".: październik 1941 - kwiecień 1942 r. (?)
płk Emil Fieldorf "Nil, "Weller".: październik 1941 - jesień 1942 r. (?)
płk. Edward Godlewski "Garda", "Izabelka".: jesień 1942 - 24 marca 1944 r.

Szefowie sztabu.

płk Marian Dorotycz-Malewicz "Topór".: lipiec 1941 - lipiec 1942 r. (?)
kpt./mjr Mikołaj Krajnik "Grzymała", "Marek".: lipiec 1942 - 11 września 1943 r.
mjr Jan Górski "Chomik".: wrzesień 1943 - marzec 1944 r.

Oddział I Organizacyjny.

Oddział II Wywiadowczy.

Szefowie:

kpt. Janusz Szlaski "Prawdzic", "Borsuk".: październik - listopad 1940 r. (?).

Oddział III Operacyjny.

Szef:

mjr Jan Górski "Chomik".: wiosna - wrzesień 1943 r.

Oddział V Łączność.

Oddział VI Biuro Informacji i Propagandy.

Generał Rowecki w meldunku organizacyjnym z 16 maja 1942 r., podawał, że na terenie Obszaru Białystok "...zorganizowano BIP i kolportaż prasy". Nie ma jednak innych źródeł, które potwierdzałyby istnienie BIP-u Komendy Obszaru.
Mjr Władysław Bruliński, szef BIP Okręgu Białystok twierdził, iż funkcję BIP-u Obszaru pełnił podległy mu Oddział. Wiadomo jednak, że do marca 1944 r., czyli do rozwiązania Komendy Obszaru nie było żadnej zależności BIP-ów Okręgów Nowogródek i Polesie od ich odpowiednika w Okręgu Białystok. Wiadomo jedynie, że przez KO Białystok przechodziła prasa z Warszawy dla tych okręgów.

Kedyw.

Szef:

kpt. Alfred Paczkowski "Wania". maj 1943 - 24 marca 1944 r.

Zespoły dyspozycyjne:

Lotna grupa partyzancka.
Dowódca:
sierż. Albin Znajkowski "Znajda".

Zespół dyspozycyjny Komendy Obszaru.

Stosunki pomiędzy Komendantami Obszaru Białystok a komendantami podległych mu formalnie Okręgów można uznać za bardzo złożone i dość osobliwe. Złożoność ową widać szczególnie w relacjach pomiędzy płk "Gardą", a Komendantem Okręgu Białostockiego AK, ppłk Władysławem Liniarskim "Mścisławem".

W okresie gdy Komendantem był płk Edward Godlewski "Garda", Komenda Obszaru została zainstalowana na terenie gminy Kołaki w Obwodzie Zambrów, należącym do Okręgu Białystok.
Ppłk "Mścisław" zapewnił omawianej komendzie bardzo wygodne, jak na konspirację, warunki bytowania oraz bezpieczną codzienną egzystencję. Doszło nawet do tego, że zakazał on przeprowadzania jakichkolwiek akcji na terenie Obwodu Zambrów.
W zamian za taki komfort "Mścisław" oczekiwał, że Komenda Obszaru nie będzie wtrącała się w działanie podległego mu Okręgu. W konsekwencji determinowało to także stosunek komendanta obszaru do pracy w pozostałych dwóch okręgach. Dość powiedzieć, że w okresie swojej komendantury płk "Garda" nie przeprowadził ani jednej inspekcji, zarówno Okręgu Białystok jak i Nowogródek oraz Polesie.

W efekcie, zorganizowana z dużym trudem Komenda Obszaru Białystok, stała się mocno oderwanym od terenu centrum koncepcyjnym, przygotowującym plany mobilizacyjne oraz schematy działania w ramach planu Odtwarzania Sił Zbrojnych, nie spełniając roli ośrodka dowodzenia podległymi mu okręgami.
Znaczenie Komendy Obszaru zostało również sprowadzone do roli ogniwa przekaźnkowego pomiędzy Komendą Główną Armii Krajowej a okręgami Obszaru. Płk Godlewski przekazywał do okręgów rozkazy Komendy Głównej, od nich zaś odbierał okresowe meldunki i raporty po to tylko, by przesłać je dalej do Warszawy.

Nie inaczej rzecz miała się z Kedywem Obszaru. Podpułkownik Liniarski był zwolennikiem ścisłej konspiracji i ostrożnego "reglamentowania" walki bieżącej. W związku z tym aktywność bojowa Kedywu Okręgu oraz jego oddziałów partyzanckich była znacznie ograniczana.
Taki stan rzeczy determinował również funkcję szefa Kedywu Obszaru, pełnioną przez kpt cc. Alfreda Paczkowskiego "Wanię". Jego rola w dowodzeniu akcją czynną na szczeblu Komendy Obszaru została zupełnie zminimalizowana, co oznaczało tylko tyle, że komórka ta w rzeczywistości nie pracowała i nie wykonywała nałożonych na nią obowiązków, a sama funkcja Paczkowskiego pozostawała fikcją.
Szef Kedywu Obszaru posiadał dwa niewielkie zespoły dyspozycyjne. Nie miały one jednak jasno wytyczonych zadań i jedynie tułały się bez celu pomiędzy Polesiem a Białostocczyzną.

Identyczna sytuacja miała miejsce w innych oddziałach i komórkach Komendy Obszaru. Na dobrą sprawę poza łącznością nie zdołano zorganizować żadnego oddziału tej Komendy. Proces likwidacji Komendy Obszaru Białystok AK rozpoczęto w grudniu 1943 r., a zakończono w marcu roku następnego, czyli trzy miesiące później.
24 marca 1944 r., Komendant Główny Armii Krajowej rozkazem nr 530/I rozwiązał tę jednostkę organizacyjną:

1. Znoszę Komendę Obszaru "Księżyc". Komendy Okręgów "Nów" i "Pełnia" podporządkowuję bezpośrednio KG.

2. Ze składu osobowego "Księżyca" oddajcie do "Pełni" tych żołnierzy, którzy są dobrze usadowieni w terenie, a byliby przydatni Komendzie Okręgu "Pełni". Resztę przeznaczcie do wzmocnienia sztabu Komendy Okręgu "Nów".

Tak więc Okręgi Białystok, Nowogródek i nie wymieniony w tym rozkazie Okręg Polesie uzyskały status okręgów samodzielnych, podporządkowanych bezpośrednio Komendzie Głównej Armii Krajowej.
Większość kadry Komendy Obszaru została przekazana Okręgowi Białystok. Okręg Nowogródek oraz rozpaczliwie słaby Okręg Polesie nie otrzymały żadnego wsparcia z tego źródła.

Meldunki Komendanta Głównego AK o stanie organizacyjnym Komendy Obszaru.

Meldunek organizacyjny nr 37 z dnia 21 listopada 1940 r.

Obszar nr 2.

P.o. Komendanta jest ob. Maciej Samura, ppłk piechoty. Wyjechał on na teren w październiku br. Dotąd stanowisko to nie było obsadzone.
Otrzymałem od niego raport, że doszedł do Białegostoku i nawiązał kontakt z organizacją w terenie. Wysyłam mu pieniądze i oficerów dla uzupełnienia sztabu, który znajduje się w stanie organizacji.

Meldunek organizacyjny nr 63 z 1 kwietnia 1941 r.

Obszar nr 2 - Białystok.

Obejmuje okręgi: Białystok, Polesie i Nowogródek, każdy w granicach województw według podziału administracyjnego z 1 VI 39. Dodatkowo w skład okręgu białostockiego wchodzą: odcinki woj. Warszawskiego na wschód od granicy niemiecko-bolszewickiej, pow. Łomża, resztki pow. Ostrołęka i Ostrów Mazowiecki, a także podokręg Suwalski, znajdujący się w stadium organizacji.
Poprzedni komendant Maciej Samura został aresztowany 17 XI 40 r. we wsi Morusy koło Tykocina wraz z komendantem okręgu Białystok Antonim M. oraz Ludwikiem, komendantem obwodu Białystok i 2 komendantami rejonu.
Ob. Maciej Samura inspekcjonował podległe mu powiaty i w trakcie tej pracy nastąpiło ich aresztowanie. Są podejrzenia, że stało się to na skutek zdrady żony jednego z oficerów. W następstwie tej wsypy aresztowano jeszcze oficera szefa łączności konspiracyjnej ob. inż. B. (kobietę) oraz kilku kilku komendantów placówek.

Na komendanta Obszaru przewidywałem płka A. Obtułowicza, który uciekł z więzienia bolszewickiego i przebywa w okręgu Nowogródzkim; według ostatnich danych z terenu, jest on jednak nie do użycia w okupacji sowieckiej.

Meldunek organizacyjny nr 79 z 1 października 1941 r.

Obszar Nr II.

Do Kmdy Obszaru Nr II wyjechał nominowany szef sztabu Obszaru ob. Topór (płk Dorotycz-Malewicz. przyp. aut.), który przy pomocy p.o. Kmdta Okr. Białystok - ob. Mścisława przystąpił do montowania sztabu Obszaru Nr II.
Praca organizacyjna rozwijała się pomyślnie. Założono stałe bazy dla kurierów z KG i dla prasy.
Obecnie do pracy w terenie zgłasza się pewna ilość oficerów, tak, że po przeprowadzeniu należytej selekcji sztaby Obszaru, Okręgów i Obwodów prawdopodobnie będą mogły być całkowicie obsadzone.
Na Kmdta Obszaru Nr II wyjedzie wkrótce ob. Pobóg (płk Julian Filipowicz przyp. aut.).

Meldunek organizacyjny nr 118 z 16 maja 1942 r.

13 "Prawdziwki" - Obszar Nr II.

Komendant Obszaru - płk kaw. "Pobóg" wskutek przewlekłej choroby nie mógł pełnić swoich funkcji został obecnie urlopowany.
Na komendanta Obszaru Nr II wyjedzie wkrótce płk. piech. "Weller" (Emil Fieldorf pryp. aut.) dotychczasowy inspektor Komendy Głównej.
Szef Sztabu - bez zmiany, reszta sztabu - w organizacji. Brak oficerów w terenie, zmuszony jestem uzupełnić Sztaby Obszaru i Okręgów oficerami z Gen. Gub. Zorganizowano BIP i kolportaż prasy.

Meldunek organizacyjny nr 170 z 1 września 1942 r.

Tabela V do rozdziału D meldunku informuje o 7 oficerach sztabowych, wchodzących w skład Komendy Obszaru.

Meldunek organizacyjny nr 190 z 1 marca 1943 r.

Tabela IV do rozdziału E meldunku informuje o 9 oficerach w sztabie oraz 8 podchorążych w terenie.

XI. Obszar Nr II Białystok.

Po wsypie 1942 r. sztab Obszaru organizowano na nowo. B. komendant Obszaru ob. Pobóg, gen. bryg. z powodu poważnej choroby nie mógł pełnić dalszej służby. Na stanowisko komendanta Obszaru wyznaczono ob. Izabelkę płk. kaw. - dotychczasowego inspektora Komendy Głównej.
Szef sztabu bez zmian - ob. Grzymała, mjr piech. Sztab niekompletny. Brak szefa wydz. III i szefa saperów. Ze względu na bezpieczeństwo pracy i brak lokali część sztabu przebywa na razie w Gen. Gub., skąd stopniowo po przygotowaniu alibi przerzucani są na teren Obszaru.

Zadania bojowe przepracowano z komendantami Okręgów Białystok i Nowogródek. W najbliższym okresie sztab Obszaru przystąpi do skontrolowania przygotowań do zadań bojowych w Okręgach i wzajemnego zgrania działań bojowych 300 i Okręgu Polesie.
Opracowano dla Okręgów wytyczne wyszkolenia i przystąpiono do zorganizowania sieci łączności taktycznej całego terenu.

Meldunek organizacyjny nr 220 z dnia 31 sierpnia 1943 r.

Tabela I do rozdziału D meldunku informuje o 10 oficerach w sztabie.

11. Obszar Nr II - Białystok.

Kmdt Obszaru i szef sztabu bez zmian - ob. Izabelka, ppłk kaw. i ob. Grzymała, mjr piech. Sztab niekompletny.
Plan zadań powstańczych i osłonowych bieżąco uaktualniony. Szczegółowe wytyczne przekazane kmdtom Okręgów, wykonanie prac w terenie periodycznie kontrolowane przez Komendę Obszaru. Przystąpiono do organizacji łączności operacyjnej.
Wydano zarządzenie do przygotowania materiałów i zaopatrzenia na okres powstania i OSZ. Szef Sztabu opracował programy i wskazówki wyszkolenia bojowego w myśl ogólnych wytycznych KG.

Meldunek organizacyjny nr 240 z 1 marca 1944 r.

Tabela do Rozdziału D meldunku informuje o 10 oficerach w sztabie.

9. Obszar II - Białystok.

Obejmuje Białystok i Nowogródek. Ze względu łączn. konsp. podporządkowałem Polesie bezpośrednio KG. Sztab Obsz. nie ma warunków do normalnej pracy.