{"id":11843,"date":"2014-03-02T04:41:26","date_gmt":"2014-03-02T02:41:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/?p=11843"},"modified":"2014-08-11T21:44:22","modified_gmt":"2014-08-11T19:44:22","slug":"szybhorsa-uk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/szybhorsa-uk\/","title":{"rendered":"Szybowiec transportowy Airspeed \u201eHorsa\u201d"},"content":{"rendered":"

Historia konstrukcji:<\/strong>
\nSzybowiec transportowy AS.51 \u201eHorsa\u201d<\/em> opracowa\u0142 Hessell Tiltman, a jego produkcje seryjn\u0105 podj\u0119to w brytyjskich zak\u0142adach Airspeed Ltd. w Christchurch. Szybowiec powsta\u0142 w odpowiedzi na zapotrzebowanie si\u0142 powietrznych Specification X.26\/40. Zesp\u00f3\u0142 projektowy rozlokowa\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo w de Havilland Technical School w Hatfield, ale w wyniku niemieckich bombardowa\u0144 zosta\u0142 zmuszony do przeniesienia dzia\u0142alno\u015bci do Salisbury Hall w London Colney. Powsta\u0142y tam pierwsze 2 prototypy (numery ewidencyjne DG597 oraz DG603), kt\u00f3re zmontowano w Fairey’s Great West Aerodrome. Po raz pierwszy prototyp, kt\u00f3ry pilotowa\u0142 G.B.S. Errington, zosta\u0142 wyholowany 12 wrze\u015bnia 1941 roku przez samolot bombowy \u201eWhitley\u201d<\/em> (pilot Nick Carter). Kolejne 5 maszyn przedseryjnych zmontowano i oblatano w Portsmouth (numery ewidencyjne DG609, DK346, DK349 , DK353 oraz DK358).<\/p>\n

\n

Wersje:<\/strong>
\nAS.51 \u201eHorsa\u201d Mk. I<\/em> \u2013 pierwsza wersja szybowca kt\u00f3ra wykorzystywa\u0142a do za\u0142adunku du\u017ce drzwi transportowe umieszczone po lewej stronie kad\u0142uba, tu\u017c za kabin\u0105 pilot\u00f3w. Rozwi\u0105zanie to wymaga\u0142o stosowania na lotniskach stacjonarnych ramp i manewrowania sprz\u0119tem dla pokonania du\u017cego zakr\u0119tu wewn\u0105trz ciasnego wn\u0119trza kad\u0142uba. Podobnie wy\u0142adunek po desantowaniu by\u0142 znacznie utrudniony i normaln\u0105 praktyk\u0105 by\u0142o odr\u0105banie nosa maszyny siekierami.<\/p>\n

Produkcja seryjna szybowc\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 w zak\u0142adach Airspeed w Christchurch, Hampshire gdzie powsta\u0142o 470 egzemplarzy oraz konsorcjum w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142y zak\u0142ady Austin Motor Co. (300 egzemplarzy) oraz Harris Lebus (1,461 egzemplarzy), kt\u00f3re korzysta\u0142y z sieci kooperant\u00f3w.<\/p>\n

Na bazie przebudowanego szybowca powsta\u0142 tak\u017ce projekt motoszybowca nap\u0119dzanego 2 silnikami Armstrong Siddeley \u201eCheetah\u201d X o mocy 375 hp.<\/p>\n

\n

AS.52<\/em> – projekt szybowca opracowanego w odpowiedzi na zapotrzebowanie si\u0142 powietrznych Specification X.3\/41. Dostosowany do transportu pojedynczej bomby lotniczej o masie 8.000 funt\u00f3w lub 2 bomb po 4.000 funt\u00f3w.<\/p>\n

\n

AS.53<\/em> \u2013 projekt powi\u0119kszonego szybowca zdolnego do transportu pojazd\u00f3w zarzucony na korzy\u015b\u0107 modelu AS.58<\/em><\/p>\n

\n

AS.58 \u201eHorsa\u201d Mk. II<\/em> \u2013 wersja opracowana w 1943 roku jako rozwiniecie koncepcji AS.53. Wzmocniono pod\u0142og\u0119 przedzia\u0142u transportowego, zastosowano podw\u00f3jne przednie podwozie. Dla u\u0142atwienia za\u0142adunku pojazd\u00f3w i dzia\u0142 zastosowano odchylan\u0105 na bok kabin\u0119 pilot\u00f3w co pozwala\u0142o na za\u0142adunek i roz\u0142adunek z wykorzystaniem prostych ramp, a dodatkowo tylna cze\u015b\u0107 kad\u0142uba z usterzeniem by\u0142a odchylana na bok. Masa ca\u0142kowita szybowca wzros\u0142a po tych zmianach do 15,750 funt\u00f3w.<\/p>\n

Produkcja seryjna szybowc\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 w zak\u0142adach Airspeed w Christchurch, Hampshire gdzie powsta\u0142y 225 egzemplarze oraz konsorcjum w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142y zak\u0142ady Austin Motor Co. (65 egzemplarzy) oraz Harris Lebus (1,271 egzemplarzy), kt\u00f3re ponadto korzysta\u0142y z rozleglej sieci kooperant\u00f3w.<\/p>\n

\n

Zastosowanie:<\/strong>
\nPo raz pierwszy u\u017cyto 2 szybowc\u00f3w 19 listopada 1942 roku gdy samoloty bombowe \u201eHalifax\u201d zaholowa\u0142y je do Norwegi gdzie zaatakowano instalacje do produkcji ci\u0119\u017ckiej wody.<\/p>\n

Kolejnymi operacjami by\u0142o l\u0105dowanie w Afryce P\u00f3\u0142nocnej, desant na Sycylii, l\u0105dowanie w Normandii, po\u0142udniowej Francji, walki pod Arnhem i przekroczenie Renu.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 maszyn wys\u0142ano na testy do Indii gdzie sprawdzono je w operacjach na terenie Birmy. Rozwa\u017cano podj\u0119cie produkcji seryjnej w indyjskich zak\u0142adach Tata Industries, ale dost\u0119p do du\u017cej ilo\u015bci szybowc\u00f3w ameryka\u0144skich przerwa\u0142 te prace.<\/p>\n

Do holowania wykorzystywano samoloty bombowe \u201eStirling\u201d<\/em>, samoloty bombowe \u201eHalifax\u201d<\/em>, samoloty bombowe \u201eAlbemarle\u201d<\/em>, samoloty bombowe \u201eWhitley\u201d<\/em>, a czasem tak\u017ce samoloty transportowe \u201eDakota\u201d<\/em>.<\/p>\n

\n

Dane techniczne (Mk. II):<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Za\u0142oga:
\nMasa:
\n 
\nRozpi\u0119to\u015b\u0107:
\nD\u0142ugo\u015b\u0107:
\nWysoko\u015b\u0107:
\nPowierzchnia no\u015bna:
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 holowania:
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 minimalna:<\/td>\n		2 pilot\u00f3w + 26 \u017co\u0142nierzy
\nw\u0142asna 3.797 kg,
\nmaksymalna 7.114 kg
\n26,62 m
\n20,73 m
\n6,19 m
\n102,60 m2<\/sup>
\n257 km\/h
\n113 km\/h<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n

Opis konstrukcji:<\/strong>
\nP\u0142atowiec zbudowany w uk\u0142adzie wolnono\u015bnego g\u00f3rnop\u0142ata konstrukcji drewnianej. Tr\u00f3jdzielne skrzyd\u0142a (centrop\u0142at integralny z kad\u0142ubem oraz dwie cz\u0119\u015bci zewn\u0119trzne) o prostok\u0105tnym obrysie zaopatrzono w klapy krokodylowe i lotki. Pocz\u0105tkowo stosowano tak\u017ce hamulce aerodynamiczne, ale potem z nich zrezygnowano. Pokrycie skrzyde\u0142 sklejk\u0105 oraz p\u0142\u00f3tnem. Kad\u0142ub w cz\u0119\u015bci przedniej o przekroju ko\u0142owym mie\u015bci\u0142 wewn\u0105trz do\u015b\u0107 obszerna \u0142adowni\u0119 umieszczona za dwuosobowa kabina pilot\u00f3w (w uk\u0142adzie pilot\u00f3w siedz\u0105cych obok siebie). Widok z wysuni\u0119tej do przodu kabiny by\u0142 bardzo dobry, ale piloci byli nara\u017ceni na odniesienie obra\u017ce\u0144 w razie dobiegu zako\u0144czonego na przeszkodzie terenowej, gdy dodatkowo przesuwa\u0142 si\u0119 na nich transportowany w \u0142adowni \u0142adunek (samochody terenowe Jeep lub lekkie dzia\u0142a). Wewn\u0105trz kad\u0142uba znajdowa\u0142o si\u0119 26 foteli dla przewo\u017conych \u017co\u0142nierzy (dodatkowe 3 mo\u017cna by\u0142o zainstalowa\u0107 naprzeciwko drzwi wej\u015bciowych).<\/p>\n

W wersji \u201eHorsa\u201d Mk. I<\/em> za\u0142adunek odbywa\u0142 si\u0119 przez umieszczone w lewej burcie drzwi o wymiarach 2,37 x 1,52 m. Dzi\u0119ki zamocowaniu w dolnej cz\u0119\u015bci na zawiasach ich otwarcie tworzy\u0142o ramp\u0119. Na lotniskach do za\u0142adunku budowano prowizoryczne rampy, aby ochroni\u0107 delikatn\u0105 konstrukcj\u0119 drzwi. Alternatywn\u0105 opcj\u0105 roz\u0142adunku by\u0142o odczepienie cz\u0119\u015bci ogonowej szybowca, co ods\u0142ania\u0142o kabin\u0119 \u0142adunkow\u0105 od ty\u0142u.<\/p>\n

W wersji \u201eHorsa\u201d Mk. II<\/em> zastosowano odchylanie kabiny za\u0142ogi na zawiasach na praw\u0105 stron\u0119 kad\u0142uba, co pozwala\u0142o unikn\u0105\u0107 skomplikowanego manewru zakr\u0119cania w ciasnym kad\u0142ubie \u0142adowanego sprz\u0119tu.<\/p>\n

Zastosowano podwozie tr\u00f3jko\u0142owe z ko\u0142em przednim. Pierwotnie planowano jego odrzucanie po starcie ale w toku pr\u00f3b uznano ze pozwala ono na sprawniejsze l\u0105dowanie w wyznaczonej strefie i zwolnienie miejsca dla kolejnych l\u0105duj\u0105cych szybowc\u00f3w.<\/p>\n

Instalacja elektryczna o napi\u0119ciu 12 V korzysta\u0142a z pok\u0142adowego akumulatora i zapewnia\u0142a zasilanie r\u00f3wnie\u017c dla pok\u0142adowej radiostacji TR9.<\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n

Tadeusz Kr\u00f3likiewicz \u201eEncyklopedia szybowc\u00f3w transportowych\u201d, wyd. Agencja Wydawnicza CB, 1999 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia konstrukcji: Szybowiec transportowy AS.51 \u201eHorsa\u201d opracowa\u0142 Hessell Tiltman, a jego produkcje seryjn\u0105 podj\u0119to w brytyjskich zak\u0142adach Airspeed Ltd. w Christchurch. Szybowiec powsta\u0142 w odpowiedzi …<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[350],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11843"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11844,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11843\/revisions\/11844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}