{"id":15232,"date":"2015-01-02T11:53:25","date_gmt":"2015-01-02T10:53:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/?p=15232"},"modified":"2018-09-04T18:58:17","modified_gmt":"2018-09-04T16:58:17","slug":"fortswpanthi-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/","title":{"rendered":"Schron z wie\u017c\u0105 czo\u0142gow\u0105 O.T. Stahlunterst\u00e4nde f\u00fcr Pantherturm"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Historia konstrukcji:<\/strong><br \/>\nSchron z wie\u017c\u0105 czo\u0142gow\u0105 u\u017cywany przez si\u0142y zbrojne Niemiec.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stanowisko tego typu jest znane tak\u017ce pod nazw\u0105 <em>F.Pz.DT 4341 Pz.Kw.-Turm Panther auf Stahlbunker<\/em> lub <em>Pantherturm I (Stahluntersatz)<\/em>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_15516\" aria-describedby=\"caption-attachment-15516\" style=\"width: 1025px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturm_rys1\/\" rel=\"attachment wp-att-15516\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys1.jpg\" alt=\"Schemat stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde Typ D\" width=\"1025\" height=\"750\" class=\"size-full wp-image-15516\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys1.jpg 1025w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys1-300x220.jpg 300w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys1-768x562.jpg 768w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys1-1024x749.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1025px) 100vw, 1025px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15516\" class=\"wp-caption-text\">Schemat stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde Typ D<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wyprodukowano 130 egzemplarzy zestaw\u00f3w <em>O.T. Stahlunterst\u00e4nde Typ D<\/em> &#8211; litery O.T. w oznaczeniu to skr\u00f3t od Organization Todt. Dla szybkiego stawiania schron\u00f3w na linii Ostwall zaproponowano wykorzystanie modu\u0142owej konstrukcji sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z 2 uk\u0142adanych na sobie element\u00f3w &#8211; g\u00f3rny zawiera\u0142 pier\u015bcie\u0144 do monta\u017cu wie\u017cy <em>czo\u0142gu Pz.Kpfw. Panther<\/em> ze stanowiskami bojowymi za\u0142ogi oraz pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 podr\u0119cznego magazynu amunicji, natomiast dolny zawiera\u0142 zaplecze bytowe dla za\u0142ogi oraz pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wej\u015bciowego \u0142\u0105cznika z transzej\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolny segment zakopany w gruncie do wysoko\u015bci jego g\u00f3rnej kraw\u0119dzi &#8211; wok\u00f3\u0142 g\u00f3rnego segmentu usypane wzniesienie i u\u0142o\u017cona betonowa lub kamienna opaska, kt\u00f3ra mia\u0142a tak\u017ce zapobiega\u0107 unoszeniu lu\u017anej nawierzchni po wystrzale z dzia\u0142a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W styczniu 1945 roku zosta\u0142a wydana seria rysunk\u00f3w projektowych WaPr\u00fcf Fest IB wzmocnienia konstrukcji betonow\u0105 os\u0142on\u0105 grubo\u015bci 1 metra pod nazw\u0105 <em>O.T. Stahlunterst\u00e4nde mit betonummanstellung 1,00 m f\u00fcr Pantherturm<\/em>. Sankcjonowa\u0142a ona prace przeprowadzone ju\u017c wcze\u015bniej na terenie W\u0142och.<\/p>\n<figure id=\"attachment_15515\" aria-describedby=\"caption-attachment-15515\" style=\"width: 345px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturm_rys3\/\" rel=\"attachment wp-att-15515\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys3.jpg\" alt=\"Rysunek projektowy WaPr\u00fcf Fest IB wzmocnienia stanowiska os\u0142on\u0105 betonow\u0105\" width=\"345\" height=\"480\" class=\"size-full wp-image-15515\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys3.jpg 345w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys3-216x300.jpg 216w\" sizes=\"(max-width: 345px) 100vw, 345px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15515\" class=\"wp-caption-text\">Rysunek projektowy WaPr\u00fcf Fest IB wzmocnienia stanowiska os\u0142on\u0105 betonow\u0105<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po przyst\u0105pieniu do prac wykonawczych z przydzielonymi stanowiskami zaobserwowano du\u017ce trudno\u015bci z ich instalacj\u0105 &#8211; transport komponent\u00f3w od linii kolejowej na wyznaczone stanowisko w terenie jest mo\u017cliwy jedynie z u\u017cyciem ci\u0119\u017ckich p\u00f3\u0142g\u0105sienicowych <em>ci\u0105gnik\u00f3w 18t Sd.Kfz. 9<\/em>, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne jedynie w bardzo ograniczonych ilo\u015bciach. Dodawanie otoczki betonowej uznano za sprzeczne z ide\u0105 szybkiego stawiania stanowiska &#8211; r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna od razu zbudowa\u0107 schron z \u017celbetu i posadowi\u0107 na nim wie\u017c\u0119 umieszczon\u0105 na p\u0142ycie stropowej, przy znacznie ni\u017cszym zu\u017cyciu deficytowej stali.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Produkcja:<br \/>\nSurowe segmenty produkowane w niemieckich zak\u0142adach Demag w Berlin-Falkensee kt\u00f3re maj\u0105 przydzielony kod producenta 'ccd&#8217; &#8211; na zdj\u0119ciach pojawiaj\u0105 si\u0119 czasami segmenty b\u0142\u0119dnie oznaczone kodem 'cdd&#8217;, czyli zak\u0142ad\u00f3w Lokomotivefabriek Krauss-Maffei w M\u00fcnchen-Allach (pol. Monachium).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prace wyko\u0144czeniowe oraz monta\u017c wyposa\u017cenia wewn\u0119trznego odbywa\u0142y si\u0119 w wojskowej sk\u0142adnicy Heimat-Festungpionier-Park w Pardubitz nad Elb\u0105. St\u0105d dalsza dystrybucja kompletnych stanowisk z wie\u017cami odbywa\u0142a si\u0119 kolej\u0105 do wyznaczonych miejsc instalacji.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<figure id=\"attachment_15519\" aria-describedby=\"caption-attachment-15519\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturmd_3\/\" rel=\"attachment wp-att-15519\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_3.jpg\" alt=\"Stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde z wie\u017c\u0105 Ausf. D przygotowane do transportu kolejowego\" width=\"600\" height=\"475\" class=\"size-full wp-image-15519\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_3.jpg 600w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_3-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15519\" class=\"wp-caption-text\">Stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde z wie\u017c\u0105 Ausf. D przygotowane do transportu kolejowego<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dystrybucja (udokumentowana):<br \/>\nFrancja, Pireneje &#8211; 6 egzemplarzy,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Front Wschodni &#8211; 16 egzemplarzy,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W\u0142ochy &#8211; 26 egzemplarzy,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niemcy, Wa\u0142 Zachodni w rejonie Aachen (pol. Akwizgran) &#8211; 33 egzemplarze,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niemcy, rejon Dresden (pol. Drezno) &#8211; 6 egzemplarzy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W dniu 31 marca 1945 roku 6 komplet\u00f3w segment\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 na stanie sk\u0142adu w Pardubitz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dane techniczne:<\/strong><br \/>\nMasa wie\u017cy 8,8 t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Masa g\u00f3rnego segmentu 13,5 t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Masa dolnego segmentu 18,5 t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Masa wyposa\u017cenia wewn\u0119trznego 1 t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Masa ca\u0142kowita stanowiska 41,8 t<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015arednica wie\u0144ca 1.630 mm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opancerzenie: jarzmo armaty 100 mm, przednia \u015bciana 80 mm (10\u00b0), \u015bciany boczne 45 mm (25\u00b0), ty\u0142 45 mm (28\u00b0), strop 16 mm (przednia cz\u0119\u015b\u0107 83\u00b0, reszta 90\u00b0) lub w wersji fortecznej 60 mm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W wersji bazowej trzeba usun\u0105\u0107 55 m<sup>3<\/sup> ziemi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wymiary zewn\u0119trzne schronu: 5,84 x 5,26 x 3,25 m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wymiary zewn\u0119trzne stanowiska O.T.: 3,32 x 2,9 x 2,96 m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wysoko\u015b\u0107 dolnego segmentu 2.000 mm<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wysoko\u015b\u0107 g\u00f3rnego segmentu 960 mm<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W dolnym segmencie wi\u0119ksze drzwi wej\u015bciowe wysoko\u015bci 1400 mm i szeroko\u015bci 500 mm oraz mniejszy w\u0142az wysoko\u015bci 600 mm i szeroko\u015bci 400 mm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u0142yty stalowe stanowiska O.T.: strop g\u00f3rnego segmentu 100 mm (stal typu St.37.12), \u015bciany g\u00f3rnego segmentu 80 mm (stal typu St.37.12), \u015bciany dolnego segmentu 70 mm, dno dolnego segmentu 40 mm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W wersji obetonowanej trzeba usun\u0105\u0107 170 m<sup>3<\/sup> ziemi oraz przygotowa\u0107 70 m<sup>3<\/sup> betonu i 3,5 t stali. Grubo\u015b\u0107 \u015bcian betonowych 100 cm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<figure id=\"attachment_15517\" aria-describedby=\"caption-attachment-15517\" style=\"width: 1025px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturm_rys2\/\" rel=\"attachment wp-att-15517\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys2.jpg\" alt=\"Schemat budowy  typowego stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde\" width=\"1025\" height=\"750\" class=\"size-full wp-image-15517\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys2.jpg 1025w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys2-300x220.jpg 300w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys2-768x562.jpg 768w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturm_rys2-1024x749.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1025px) 100vw, 1025px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15517\" class=\"wp-caption-text\">Schemat budowy  typowego stanowiska O.T. Stahlunterst\u00e4nde<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Opis konstrukcji:<\/strong><br \/>\nNa stanowisku typu O.T. wykonanym z dw\u00f3ch element\u00f3w stalowych osadzono wie\u017c\u0119 <em>czo\u0142gu Pz.Kpfw. V Panther<\/em> w trzech wersjach:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ausf. A pochodz\u0105ce z bie\u017c\u0105cej produkcji,<\/p>\n<figure id=\"attachment_15521\" aria-describedby=\"caption-attachment-15521\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturma_1\/\" rel=\"attachment wp-att-15521\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmA_1.jpg\" alt=\"Wie\u017ca w wersji Ausf. A\" width=\"800\" height=\"500\" class=\"size-full wp-image-15521\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmA_1.jpg 800w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmA_1-300x188.jpg 300w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmA_1-768x480.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15521\" class=\"wp-caption-text\">Wie\u017ca w wersji Ausf. A<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ausf. D pochodz\u0105ce z pojazd\u00f3w remontowanych oraz przebudowywanych na <em>Bergepanther<\/em>,<\/p>\n<figure id=\"attachment_15522\" aria-describedby=\"caption-attachment-15522\" style=\"width: 700px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturmd_1\/\" rel=\"attachment wp-att-15522\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_1.jpg\" alt=\"Wie\u017ca w wersji Ausf. D\" width=\"700\" height=\"450\" class=\"size-full wp-image-15522\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_1.jpg 700w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_1-300x193.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15522\" class=\"wp-caption-text\">Wie\u017ca w wersji Ausf. D<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Forteczna wersja wie\u017cy czo\u0142gowej znana jako <em>Panther-Ostwallturm<\/em> lub pod kodowym oznaczeniem <em>F.Pz.DT 4341<\/em>. pozbawiony wie\u017cyczki dow\u00f3dcy strop o powi\u0119kszonej do 60 mm grubo\u015bci (w dokumentacji wyst\u0119puje tak\u017ce informacja o pogrubieniu \u015bciany przedniej do 120 mm) oraz now\u0105 klap\u0119 w\u0142azu podnoszonego na zawiasie zaopatrzon\u0105 w pojedynczy peryskop obserwacyjny. Wentylator zosta\u0142 przeniesiony ze stropu na doln\u0105 kraw\u0119d\u017a wie\u017cy, zachowano natomiast <em>miotacz pocisk\u00f3w Nahverteidigungswaffe<\/em> (pociski dymne).<\/p>\n<figure id=\"attachment_15523\" aria-describedby=\"caption-attachment-15523\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturmfort_1\/\" rel=\"attachment wp-att-15523\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmFort_1.jpg\" alt=\"Wie\u017ca w wersji fortecznej\" width=\"600\" height=\"325\" class=\"size-full wp-image-15523\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmFort_1.jpg 600w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmFort_1-300x163.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15523\" class=\"wp-caption-text\">Wie\u017ca w wersji fortecznej<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzbrojenie ka\u017cdego typu wie\u017cy stanowi 1 <em>armata czo\u0142gowa 7,5 cm Kw.K. 42<\/em> (z zapasem 175 naboi) oraz 1 <em>karabin maszynowy M.G. 34<\/em> (z zapasem 30 zasobnik\u00f3w mieszcz\u0105cych 4.500 naboi) naprowadzane <em>celownikiem TZF 12<\/em> lub <em>TZF 12a<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Schron zgodnie z planem mie\u015bci 3 osoby za\u0142ogi wie\u017cy plus do 6 \u017co\u0142nierzy wsparcia (tylko 3 gdy zainstalowano radiostacj\u0119).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Silnik DKW o mocy 2 KM nap\u0119dza generator pr\u0105du o mocy 600 W (\u0142aduje akumulator 150 Ah.) oraz kompresor (butla ze spr\u0119\u017conym powietrzem 20 litr\u00f3w) nap\u0119dzane. Elektryczno\u015b\u0107 12 V jest potrzebna do o\u015bwietlenia wn\u0119trza oraz spustu dzia\u0142a (elektryczne sp\u0142onki w \u0142uskach). Kompresor zasila przedmuchiwacz lufy <em>Rohrausblasevorrichtung<\/em>, co zapobiega nadmiernemu zadymieniu wn\u0119trza g\u00f3rnego segmentu (wspomaga prac\u0119 standardowego czo\u0142gowego wentylatora elektrycznego). Naprowadzanie dzia\u0142a wy\u0142\u0105cznie r\u0119czne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolny segment jest gazoszczelny, zaopatrzony w prycze dla za\u0142ogi oraz w <a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortwwt80k-de\/\">forteczny piecyk Ofen Wt 80 k<\/a> z kominem wylotowym, natomiast wymuszona wentylacja z u\u017cyciem <a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortwhes12-de\/\">wyci\u0105gu L\u00fcfter HES 1,2<\/a> z nap\u0119dem r\u0119cznym.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<figure id=\"attachment_15525\" aria-describedby=\"caption-attachment-15525\" style=\"width: 550px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/otpatherturmd_4\/\" rel=\"attachment wp-att-15525\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_4.jpg\" alt=\"Stanowisko O.T. Stahlunterst\u00e4nde z wie\u017c\u0105 Ausf. D przygotowana do instalacji \" width=\"550\" height=\"375\" class=\"size-full wp-image-15525\" srcset=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_4.jpg 550w, https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/OTPatherturmD_4-300x205.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-15525\" class=\"wp-caption-text\">Stanowisko O.T. Stahlunterst\u00e4nde z wie\u017c\u0105 Ausf. D przygotowana do instalacji<\/figcaption><\/figure>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Pismo Oberkomando des Heeres Nr. 9600\/43 g. \u201eTechnisze Anordungen Nr. 3 f\u00fcr den Ausbau gem. F\u00fchrerbefehl Nr. 10\u201d z 31.10.1943 r.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Instrukcja \u201eNorm- und Typenbl\u00e4ter f\u00fcr Maschinen und Maschinenteile zur Ausstattung von Befestigungsanlagen\u201d, 1945 r.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Thomas L. Jentz, Hilary Louis Doyle zeszyt No. 21-2 Pantherturm I und II (Panzer Turrets on Steel, Concrete, and Wood Stands).\u201d, wyd. Panzer Tracts, 2005 r.<\/h3>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">Neil Short \u201eTank Turret Fortifications\u201d, wyd. Crowood, 2011 r.<\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia konstrukcji: Schron z wie\u017c\u0105 czo\u0142gow\u0105 u\u017cywany przez si\u0142y zbrojne Niemiec. Stanowisko tego typu jest znane tak\u017ce pod nazw\u0105 F.Pz.DT 4341 Pz.Kw.-Turm Panther auf Stahlbunker<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/fortswpanthi-de\/\"> &#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15518,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[468],"tags":[377],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15232"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15232"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15526,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15232\/revisions\/15526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}