{"id":1550,"date":"2007-10-01T00:20:50","date_gmt":"2007-09-30T22:20:50","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-03-18T12:26:19","modified_gmt":"2024-03-18T11:26:19","slug":"ca1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/ca1\/","title":{"rendered":"Commonwealth Aircraft Corporation CA-1 \u201eWirraway\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Historia konstrukcji:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Samolot opracowany w australijskich zak\u0142adach Commonwealth Aircraft Corporation w Fishermen\u2019s Bend, Victoria. Zak\u0142ady te zakupi\u0142y w 1937 roku licencj\u0119 na produkcj\u0119 ameryka\u0144skich <em>samolot\u00f3w szkolno-treningowych Nort American NA-16<\/em> oraz nap\u0119dzaj\u0105cych je <em>silnik\u00f3w Pratt and Whitney R-1340-S1H1-G \u201eWasp\u201d<\/em>. Jako wzorzec przetransportowano do Australii dwa samoloty: NA-16-1A w wersji ze sta\u0142ym podwoziem (handlowe oznaczenie NA-32, numer seryjny producenta 32-387 &#8211; w Australii otrzyma\u0142 on oznaczenie A20-1) oraz zaopatrzony w podwozie chowane w locie NA-16-2K (handlowe oznaczenie NA-33, numer seryjny producenta 32-388 &#8211; w Australii otrzyma\u0142 on oznaczenie A20-2). Po dostosowaniu konstrukcji do mo\u017cliwo\u015bci producenta i wymaga\u0144 stawianych przez australijskie si\u0142y powietrzne RAAF (dwa sta\u0142e karabiny maszynowe w kad\u0142ubie, podskrzyd\u0142owe wyrzutniki bombowe), na bazie maszyny NA-16-2K opracowano <em>samolot wielozadaniowy CA-1 \u201eWirraway\u201d<\/em>. Najbardziej rzucaj\u0105c\u0105 si\u0119 w oczy z zewn\u0105trz zmian\u0105 by\u0142 inny obrys skrzyde\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pierwszy prototyp zosta\u0142 oblatany 27 marca 1939 roku &#8211; pilotem by\u0142 Flight Lieutenant Hubert \u201eBoss\u201d Walker. Konstrukcja okaza\u0142a si\u0119 udana i RAAF zam\u00f3wi\u0142 15 marca 1938 roku 40 maszyn seryjnych (numery ewidencyjne od A20-3 do A20-42).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dane techniczne:<\/strong><\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"206\">Za\u0142oga:<\/p>\n<p>Masa w\u0142asna:<\/p>\n<p>Masa startowa:<\/p>\n<p>Rozpi\u0119to\u015b\u0107:<\/p>\n<p>D\u0142ugo\u015b\u0107:<\/p>\n<p>Wysoko\u015b\u0107:<\/p>\n<p>Powierzchnia no\u015bna:<\/p>\n<p>Jednostka nap\u0119dowa:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna:<\/p>\n<p>Pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia:<\/p>\n<p>Pu\u0142ap:<\/p>\n<p>Zasi\u0119g:<\/p>\n<p>Uzbrojenie:<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"408\">2 osoby<\/p>\n<p>1811 kg<\/p>\n<p>2991 kg<\/p>\n<p>13,11 m<\/p>\n<p>8,48 m<\/p>\n<p>2,66 m<\/p>\n<p>23,76 m3<\/p>\n<p>1 silnik 9-cyl. w uk\u0142adzie pojedynczej gwiazdy,<\/p>\n<p>ch\u0142odzony powietrzem,<\/p>\n<p>typu Pratt &amp; Whitney R-1340-S1H1-G \u201eWasp\u201d<\/p>\n<p>o mocy startowej 600 hp<\/p>\n<p>354 km\/h na wysoko\u015bci 1524 m (5000 st\u00f3p)<\/p>\n<p>pocz\u0105tkowa 9,9 m\/s<\/p>\n<p>7000 m<\/p>\n<p>1150 km<\/p>\n<p>3 karabiny maszynowe Vickers kal. .303,<\/p>\n<p>454 kg bomb<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Opis konstrukcji:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wolnono\u015bny dolnop\u0142at z podwoziem chowanym w locie o konstrukcji ca\u0142kowicie metalowej. Dwuosobowa za\u0142oga zajmowa\u0142a miejsce w bogato oszklonej kabinie w uk\u0142adzie tandem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzbrojenie strzeleckie stanowi\u0142y dwa sta\u0142e <em>karabiny maszynowe Vickers Mk. V .303-in.<\/em> (kal. 7,7 mm, z zapasem 600 naboi na karabin) zamontowane w kad\u0142ubie nad silnikiem oraz jeden ruchomy <em>Vickers G.O. No. 1 Mk. I .303-in.<\/em> (kal. 7,7 mm) zamocowany na sterowanym hydraulicznie uchwycie w tylnej kabinie (zapas amunicji obejmowa\u0142 8 magazynk\u00f3w po 60 naboi &#8211; \u0142\u0105cznie 480 naboi).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bomby podwieszano na czterech sterowanych elektrycznie wyrzutnikach podskrzyd\u0142owych znajduj\u0105cych si\u0119 na zewn\u0105trz od podwozia. Pod ka\u017cdym skrzyd\u0142em mo\u017cna by\u0142o podwiesi\u0107 \u0142adunek do 500 funt\u00f3w (227 kg) w kombinacjach:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 100 lb anti-submarine (A.S.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 112 lb high explosive (H.E.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 120 lb general purpose (G.P.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 250 lb general purpose (G.P.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 250 lb semi armour-piercing (S.A.P.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 250 lb anti-submarine (A.S.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 250 lb high explosive Royal Laboratory (R.L.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W p\u00f3\u017aniejszym okresie wzmocniono konstrukcj\u0119 wewn\u0119trznych zaczep\u00f3w, co pozwala\u0142o zabra\u0107 2 ci\u0119\u017csze bomby 500 lb semi armour-piercing (S.A.P.). Dodatkowo lekkie bomby \u0107wiczebne mo\u017cna by\u0142o podwiesi\u0107 pod 6 wyrzutnikami znajduj\u0105cymi si\u0119 pod centrop\u0142atem, za podwoziem:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8 lb Mark 1 practice bombs<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11 lb Mark 1 practice bombs<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pod centrop\u0142atem znajdowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce sterowane mechanicznie 4 wyrzutniki dla <em>flar o\u015bwietlaj\u0105cych kalibru 4 cale<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dla misji rozpoznawczych w tylnej kabinie mo\u017cna by\u0142o zamontowa\u0107 aparat fotograficzny. Do komunikacji z lotniskiem i innymi samolotami w kabinie pilota znajdowa\u0142 si\u0119 pistolet sygna\u0142owy oraz 8 naboi sygnalizacyjnych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zastosowano <em>silnik gwiazdowy Pratt &amp; Whitney R-1340-S1H1-G \u201eWasp\u201d<\/em> opracowany w ameryka\u0144skich zak\u0142adach Pratt &amp; Whitney. Silnik mia\u0142 pojemno\u015b\u0107 skokow\u0105 22024 cm3, \u015brednic\u0119 cylindra 146 mm (5,75 cala), skok t\u0142oka 146 mm (5,75 cala), stopie\u0144 spr\u0119\u017cania 6,0:1, a zasilanie zapewnia\u0142 ga\u017anik typu Stromberg. Do\u0142adowanie za pomoc\u0105 mechanicznej spr\u0119\u017carki nap\u0119dzanej przez wa\u0142 korbowy silnika. Moc trwa\u0142a na poziomie morza wynosi\u0142a 400 hp przy 2000 obr.\/min, maksymalna 550 hp przy 2200 obr.\/min na wysoko\u015bci 2440 m, natomiast maksymalna startowa 600 hp przy 2250 obr.\/min. Silnik by\u0142 budowany na licencji w australijskich zak\u0142adach Commonwealth Aircraft Corporation w Fishermen\u2019s Bend (a potem w nowo wybudowanych zak\u0142adach w Lidcombe ko\u0142o Sydney, New South Wales) i nap\u0119dza\u0142 tr\u00f3j\u0142opatowe <em>\u015bmig\u0142o metalowe De Havilland ADH2<\/em>, o sta\u0142ej pr\u0119dko\u015bci obrotowej i \u015brednicy 3048 mm (produkowane w Australii na podstawie licencji <em>\u015bmig\u0142o Hamilton Standard 3D40<\/em>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<h1 style=\"text-align: justify;\">\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">Instrukcja \u201ePilot\u2019s Notes for Wirraway (C.A.C. Wasp radial engine)\u201d, 1945<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">Bill Gunston \u201eCombat aircraft of World War II\u201d, wyd. Tiger Books, 1990<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">Praca zbiorowa \u201eEncyklopedia lotnictwa\u201d, wyd. Debit, 1998<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">Internet:<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">www.defence.gov.au\/RAAF\/raafmuseum\/<\/h1>\n<h1 style=\"text-align: justify;\">www.jaapteeuwen.com\/ww2aircraft<\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia konstrukcji: Samolot opracowany w australijskich zak\u0142adach Commonwealth Aircraft Corporation w Fishermen\u2019s Bend, Victoria. Zak\u0142ady te zakupi\u0142y w 1937 roku licencj\u0119 na produkcj\u0119 ameryka\u0144skich samolot\u00f3w<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/ca1\/\"> &#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[138],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1550"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18692,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1550\/revisions\/18692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}