{"id":7816,"date":"2013-10-25T15:05:23","date_gmt":"2013-10-25T13:05:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dws-xip.pl\/encyklopedia\/?p=7816"},"modified":"2020-12-01T18:03:19","modified_gmt":"2020-12-01T17:03:19","slug":"lotfokd21-fi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/lotfokd21-fi\/","title":{"rendered":"Samolot my\u015bliwski Fokker D.21"},"content":{"rendered":"
\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem Bristol \u201eMercury\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

Historia konstrukcji:<\/strong>
\nSamolot my\u015bliwski D.XXI<\/em> zosta\u0142 opracowany w holenderskich zak\u0142adach N.V. Nederlandsche Vliegtuigenfabriek (Fokker) w Amsterdamie. Na czele zespo\u0142u konstruktor\u00f3w sta\u0142 niemiecki in\u017c. Erich Schatzki (by\u0142y szef techniczny niemieckich linii lotniczych Deutsche Lufthansa zmuszony do emigracji ze wzgl\u0119du na \u017cydowskie pochodzenie). Oblot prototypu mia\u0142 miejsce 27 marca 1936 roku.<\/p>\n

W 1936 roku Finlandia zakupi\u0142a 7 samolot\u00f3w u holenderskiego producenta (cena jednostkowa 1,1 mln marek fi\u0144skich; numery seryjne od 5438 do 5444, numery ewidencyjne od FR-76 do FR-82) wraz z licencj\u0105. Dostawy zakupionych maszyn zrealizowano w okresie kwiecie\u0144-pa\u017adziernik 1937 roku (s\u0105 one znane jako I seria). Produkcj\u0119 licencyjn\u0105 samolot\u00f3w podj\u0119to w fi\u0144skich zak\u0142adach Valtion Lentokonetehdas (VL) w Tampere z wykorzystaniem produkowanego na licencji silnika Bristol \u201eMercury\u201d VIII i francuskich \u015bmigie\u0142 typu Ratier. Najpierw powsta\u0142a II seria licz\u0105ca 14 maszyn (numery ewidencyjne od FR-83 do FR-96), a nast\u0119pnie III seria licz\u0105ca r\u00f3wnie\u017c 14 maszyn (numery ewidencyjne od FR-97 do FR-117).<\/p>\n

\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem P&W \u201eTwin Wasp Junior\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

W zwi\u0105zku z zakupem w 1939 roku w USA partii 80 silnik\u00f3w Pratt & Whitney R-1535-SB4C-G \u201eTwin Wasp Junior\u201d zapad\u0142a decyzja aby kolejne maszyny zosta\u0142y w nie wyposa\u017cone wraz z produkowanymi na podstawie licencji \u015bmig\u0142ami Hamilton-Standard. Tak powsta\u0142a du\u017ca IV seria 50 maszyn (numery ewidencyjne od FR-118 do FR-167) i na koniec ostatnia V seria 5 maszyn (numery ewidencyjne od FR-171 do FR-175), kt\u00f3re uko\u0144czono dopiero w czerwcu 1944 roku. Maszyny wyposa\u017cone w ten nap\u0119d mia\u0142y dobre osi\u0105gi tylko na ma\u0142ej wysoko\u015bci i powy\u017cej pu\u0142apu 3.000 m parametry pr\u0119dko\u015bci wznoszenia i pr\u0119dko\u015bci maksymalnej bardzo szybko spada\u0142y.<\/p>\n

Ostatni eksperyment dotycz\u0105cy nap\u0119du obejmowa\u0142 instalacj\u0119 latem 1944 roku silnika Bristol \u201ePerseus\u201d XII na samolocie o numerze ewidencyjnym FR-110. Wyniki bada\u0144 w locie uznano za niezadawalaj\u0105ce, zatem na samolocie tym z powrotem zainstalowano silnik Bristol \u201eMercury\u201d VIII.<\/p>\n

\n

Dane techniczne (trzecia seria):<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Za\u0142oga:
\nMasa w\u0142asna:
\nMasa startowa:
\nRozpi\u0119to\u015b\u0107:
\nD\u0142ugo\u015b\u0107:
\nWysoko\u015b\u0107:
\nPowierzchnia no\u015bna:
\nJednostka nap\u0119dowa:
\n 
\n 
\n 
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna:
\n 
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia:
\nPu\u0142ap:
\nZasi\u0119g:
\nUzbrojenie:<\/td>\n		1 osoba
\n1.594 kg
\n1.970 kg
\n11,00 m
\n8,20 m
\n2,92 m
\n16,20 m\u00b2
\n1 silnik 9-cyl. w uk\u0142adzie pojedynczej gwiazdy,
\nch\u0142odzony powietrzem, do\u0142adowany,
\ntypu Bristol \u201eMercury\u201d VIII
\no mocy 840 KM przy 2.400 obr.\/min
\n418 km\/h na wysoko\u015bci 5.000 m
\n342 km\/h na wysoko\u015bci 0 m
\n14 m\/s (6 min na wysoko\u015b\u0107 5.000 m)
\n9.350 m
\n1.050 km
\n4 km Vickers kal. 7,7 mm<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n

Dane techniczne (czwarta seria):<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Za\u0142oga:
\nMasa w\u0142asna:
\nMasa startowa:
\nRozpi\u0119to\u015b\u0107:
\nD\u0142ugo\u015b\u0107:
\nWysoko\u015b\u0107:
\nPowierzchnia no\u015bna:
\nJednostka nap\u0119dowa:
\n 
\n 
\n 
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna:
\n 
\nPr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia:
\nPu\u0142ap:
\nZasi\u0119g:
\nUzbrojenie:<\/td>\n		1 osoba
\n1.850 kg
\n2.400 kg
\n11,00 m
\n8,20 m
\n2,92 m
\n16,20 m\u00b2
\n1 silnik 14-cyl. w uk\u0142adzie podw\u00f3jnej gwiazdy,
\nch\u0142odzony powietrzem, do\u0142adowany,
\ntypu Pratt & Whitney R-1535 SB4-G \u201eTwin Wasp Junior\u201d
\no mocy 825 KM przy 2.600 obr.\/min
\n434 km\/h na wysoko\u015bci 2.700 m
\n354 km\/h na wysoko\u015bci 0 m
\n10 m\/s (11 min na wysoko\u015b\u0107 5.000 m)
\n8.050 m
\n1.005 km
\n4 km FN-Browning kal. 7,7 mm<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n

\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem P&W \u201eTwin Wasp Junior\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

Opis konstrukcji:<\/strong>
\nJednosilnikowy dolnop\u0142at konstrukcji mieszanej. Kad\u0142ub stanowi\u0142a metalowa kratownica kryta w przedniej cz\u0119\u015bci blach\u0105 duralow\u0105, a w tylnej p\u0142\u00f3tnem. Skrzyd\u0142a konstrukcji drewnianej by\u0142y kryte sklejk\u0105. Ze wzgl\u0119du na stwierdzone drgania statecznika poziomego w wersji fi\u0144skiej zastosowano podw\u00f3jne zastrza\u0142y. Pilot zajmowa\u0142 miejsce w zakrytej kabinie. W wersji fi\u0144skiej owiewka za kabin\u0105 pilota dla poprawienia warunk\u00f3w obserwacji tylnej p\u00f3\u0142sfery zosta\u0142a wykonana z pleksiglasu.<\/p>\n

\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem Bristol \u201eMercury\u201d i podwoziem p\u0142ozowym<\/figcaption><\/figure>\n

Sta\u0142e podwozie w uk\u0142adzie klasycznym z dwoma szeroko rozstawionymi ko\u0142ami g\u0142\u00f3wnymi w owiewkach oraz k\u00f3\u0142kiem ogonowym. Na samolotach tych w warunkach zimowych stosowano podwozie w postaci nart. Ponadto na dw\u00f3ch egzemplarzach sprawdzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabudowania podwozia chowanego w locie (numery ewidencyjne FR-117 oraz FR-167 na kt\u00f3rych zabudowano podwozie francuskiej firmy Messier), ale po zako\u0144czeniu test\u00f3w (kosztem wzrostu masy i spadku w\u0142a\u015bciwo\u015bci manewrowych uzyskano przyrost pr\u0119dko\u015bci na poziomie 14,5 km\/h) przywr\u00f3cono im standardowe podwozie sta\u0142e.<\/p>\n

\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem P&W \u201eTwin Wasp Junior\u201d i sk\u0142adanym podwoziem<\/figcaption><\/figure>\n

W pierwszych trzech seriach umieszczony w szerokim pier\u015bcieniu Townenda silnik typu Bristol \u201eMercury\u201d nap\u0119dza\u0142 tr\u00f3j\u0142opatowe metalowe \u015bmig\u0142o typu Ratier o zmiennym skoku. Pod os\u0142on\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 dwa oddzielne niewielkie wloty powietrza do ga\u017anika oraz ch\u0142odnicy oleju.<\/p>\n

W ostatnich dw\u00f3ch seriach umieszczony w szerokim pier\u015bcieniu Townenda silnik typu P&W \u201eTwin Wasp Junior\u201d nap\u0119dza\u0142 tr\u00f3j\u0142opatowe metalowe \u015bmig\u0142o typu Hamilton Standard o zmiennym skoku. Pod os\u0142on\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 niewielki wlot powietrza do ga\u017anika oraz du\u017ca os\u0142ona ch\u0142odnicy oleju.<\/p>\n

W pierwszych trzech seriach uzbrojenie pok\u0142adowe stanowi\u0142y karabiny maszynowe Vickers<\/em> kal. 7,7 mm: dwa zabudowane w skrzyd\u0142ach, na zewn\u0105trz od punkt\u00f3w mocowania podwozia oraz kolejne dwa umieszczone w kad\u0142ubie mi\u0119dzy silnikiem a kabin\u0105 pilota i zsynchronizowane z obrotami \u015bmig\u0142a.<\/p>\n

Maszyny czwartej i pi\u0105tej serii dysponowa\u0142y uzbrojeniem w postaci 4 karabin\u00f3w maszynowych FN-Browning<\/em> kal. 7,7 mm umieszczonych parami w skrzyd\u0142ach. Do naprowadzania uzbrojenia na cel wykorzystywano najpierw celowniki teleskopowe Goerz<\/em>, a od 1941 roku celowniki refleksyjne THm\/40Kk<\/em> (licencyjne niemieckie Revi 3c produkcji zak\u0142ad\u00f3w V\u00e4is\u00e4l\u00e4).<\/p>\n

\"Samolot<\/a>
Samolot my\u015bliwski Fokker D.21 z silnikiem Bristol \u201eMercury\u201d i dzia\u0142kami kal. 20 mm<\/figcaption><\/figure>\n

Eksperymentalnie jeden z samolot\u00f3w (numer ewidencyjny FR-76) uzbrojono w podskrzyd\u0142owe gondole mieszcz\u0105ce dzia\u0142ka Oerlikon kal. 20 mm, ale po przeprowadzonych pr\u00f3bach w locie, kt\u00f3re wykaza\u0142y znaczny spadek osi\u0105g\u00f3w dynamicznych tak obci\u0105\u017conej maszyny, zrezygnowano z szerszego wykorzystania takiego zestawu uzbrojenia.<\/p>\n

\n

\"Wrak<\/a>
Wrak samolotu my\u015bliwskiego Fokker D.21 z widocznym uk\u0142adem kratownicy kad\u0142uba.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/h1>\n

G. H. Kamphuis \u201eThe Fokker D.XXI\u201d, wyd. Profile Publications Ltd., 1966 r.<\/h1>\n

Praca zbiorowa \u201eEncyklopedia lotnictwa\u201d, wyd. Debit, 1998 r.<\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia konstrukcji: Samolot my\u015bliwski D.XXI zosta\u0142 opracowany w holenderskich zak\u0142adach N.V. Nederlandsche Vliegtuigenfabriek (Fokker) w Amsterdamie. Na czele zespo\u0142u konstruktor\u00f3w sta\u0142 niemiecki in\u017c. Erich Schatzki …<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11336,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[202],"tags":[416],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7816"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7816"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18602,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7816\/revisions\/18602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dws-xip.com\/encyklopedia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}