Legion Czechos這wacki.

Po rozpadzie Czechos這wacji 15 marca 1939 roku, wielu czechos這wackich polityk闚 i 穎軟ierzy opu軼i這 sw鎩 kraj, udaj帷 si� na emigracj�. Wi瘯sza cz窷� z nich uda豉 si� do Francji, gdzie trafi這 ich oko這 czterech tysi璚y, z czego przez terytorium polskie przedosta這 si� i w sze軼iu transportach wyp造n窸o z Gdyni 1212 穎軟ierzy (w tym 477 lotnik闚). Wst瘼owali oni nast瘼nie do francuskiej Legii Cudzoziemskiej, a lotnicy do si� powietrznych Arme l'Air.



Dekoracja lotnik闚 czechos這wackich za udzia� w walkach w 1939 roku w obronie polskiego nieba (oznaczeni x od lewej: V. Fisher, Vojtisek, V. Jelinek, Broz, 灤rmak, Jar. Kamarad, Leo Herba熥a, Francisek Naxera, Josef Rehak (1941 r., Wielka Brytania)

W Polsce pozosta這 ok. 1000 穎軟ierzy (w tym 190 lotnik闚), kt鏎zy nie chcieli si� udawa� na obczyzn�, ale wzorem legion闚 z I Wojny 安iatowej walczy� o niepodleg這嗆 swojego kraju.
Na podstawie ustale� z konsulatem czechos這wackim w Krakowie, w znajduj帷ej si� miejscowo軼iach Bronowice Ma貫 k/Krakowa oraz Le郾a k/Baranowicz, utworzono obozy przej軼iowe grupuj帷e specjalist闚 wojsk l康owych, natomiast lotnik闚 kierowano na przeszkolenie specjalistyczne do Centrum Wyszkolenia Lotniczego Nr 1 w D瑿linie.

23 maja przyby� do Polski genera� armii Lev Prchala, a 20 czerwca pu趾ownik Ludvik Svoboda. Ze wzgl璠u na rang� stan瘭i oni na czele tworz帷ych si� oddzia堯w. Wybuch wojny 1 wrze郾ia przerwa� dzia豉nia organizacyjne i 3 wrze郾ia dekretem prezydenta Ignacego Mo軼ickiego powo豉no Legiony Czeski i S這wacki, dzia豉j帷e razem jako Legion Czechos這wacki, kt鏎ego dow鏚c� zosta� mianowany genera� broni Lev Prchala. Marsza貫k Edward 妃ig造-Rydz wyda� tak瞠 odezw� do 穎軟ierzy czechos這wackich, zach璚aj帷 ich do ochotniczego wst瘼owania do tworzonych jednostek.

Na miejsce formowania Legionu Czechos這wackiego wytypowano o鈔odek w Le郾ej, kt鏎ego komendantem by� pu趾ownik Karol Zborowski, a oficerem 陰cznikowym major Henryk Smrotecki. Z Bronowic Ma造ch do Le郾ej pierwszy transport kolejowy odjecha� ju� 30 sierpnia wieczorem, przybywaj帷 na miejsce nast瘼nego dnia. 31 sierpnia przyby� r闚nie� pu趾ownik Ludvik Svoboda i obj掖 dowodzenie nad zgromadzonymi tam oddzia豉mi (ok. 700 os鏏).
Poniewa� przebieg walk na froncie by� niekorzystny, 11 wrze郾ia pu趾ownik Svoboda zarz康zi� ewakuacj� o鈔odka. 皋軟ierzom wydano bro� r璚zn� i maszynow�, po czym ok. godz 16:00 wys豉no ich transportem kolejowym w kierunku Sarne-R闚ne-Tarnopol.
Zniszczenia linii kolejowej op騧nia造 ruch poci庵闚, tak wi璚 stacj� w Tarnopolu osi庵ni皻o dopiero 14 wrze郾ia. Trzy cekaemy wraz z 25 osobow� obs逝g� wyznaczono do zapewnienia obrony przeciwlotniczej miasta.
Nast瘼nego dnia Legion poni鏀� pierwsz� ofiar� - w pobli簑 wsi Hluboczek Wielki poci庵 zosta� zaatakowany przez samoloty s這wackie. Od bratob鎩czego ognia pok豉dowych karabin闚 maszynowych zgin掖 aspirant Vítězslav Grünbaum.
17 wrze郾ia kolumna przyby豉 do Horodyszcza, a dzie� p騧niej dotar豉 do miejscowo軼i Podhajce, gdzie zosta豉 internowana przez wkraczaj帷e od wschodu oddzia造 Armii Czerwonej.
Ma豉 grupa pod dow鏚ztwem kapitana Fanty zdo豉豉 unikn望 internowania i tras� Tremblowa-Kopyczy鎍e-Husiaty� dotar豉 21 wrze郾ia do granicy polsko-rumu雟kiej.

4 wrze郾ia grupa oko這 200 Czechos這wak闚, kt鏎zy pozostali jeszcze w Bronowicach, pod dow鏚ztwem kapitana Divoky wyruszy豉 kolej� do Le郾ej. Po przymusowym postoju w 安idniku w dniach 6-9 wrze郾ia, spowodowanym konieczno軼i� odgruzowania zbombardowanego przez niemieckie lotnictwo miasta, Czechos這wacy przybyli do Le郾ej 12 wrze郾ia, nikogo ju� nie zastaj帷. Udali si� wi璚 na po逝dniowy wsch鏚, 18 wrze郾ia osi庵aj帷 Delaty�. Z tej miejscowo軼i ju� pieszo przez Berez闚-Kosowo-Kuty udali si� w stron� rumu雟kiej granicy, przekraczaj帷 j� 19 wrze郾ia.
Byli 穎軟ierze Legionu Czechos這wackiego zostali przez Rumun闚 internowani w miejscowo軼i Jarmolinka.

Czechos這wacka Eskadra Rozpoznawcza.

皋軟ierze lotnictwa czechos這wackiego przedostawali si� do Polski na r騜ne sposoby - pieszo, kolej� jak r闚nie� na pok豉dzie swoich samolot闚.
7 czerwca o鄉iu lotnik闚 s逝膨cych w 64 Eskadrze 3 Pu趾u Lotniczego wystartowa這 czterema samolotami z lotniska w Pieszczanach i uda這 si� w stron� Polski. Na pok豉dzie samolotu Aero A.100 byli to: kapral pilot Josef Hrala i plutonowy mechanik Ludevic Iwanic. Po p馧toragodzinnym locie wyl康owali w Krakowie. Z kolei za這gi lec帷e na 3 samolotach Letow S.328 (kapral pilot Imrich Gablech, plutonowy mechanik Frantisek Knotek, kapral pilot Josef Knotek, kapral pilot Josef Kana, kapral mechanik Josef Rehak, Josef Lazar i starszy szeregowy Karol Volach) po trzygodzinnym locie wyl康owa造 w D瑿linie. Wszystkich tych lotnik闚 z dniem 1 sierpnia wcielono do polskich oddzia堯w i wraz z naszymi podchor捫ymi odbywali oni przeszkolenie w Centrum Wyszkolenia Lotniczego Nr 1 w D瑿linie.
Spo鈔鏚 lotnik闚 odp造waj帷ych do Francji 26 sierpnia grupa 13 穎軟ierzy wyrazi豉 ch耩 pozostania w Polsce. Byli to sier瘸nci: J. Mokrejs, V. Murcek, K. Richter, V. Smrcka, J. Vlekal, plutonowi J. Dobrovolny, J. Frantisek, O. Kestler, T. Motycka, M. Pavlovic, Z. Skarvada oraz kaprale J. Balejka i J. Vychnis.

Wymienionych wy瞠j lotnik闚 skierowano do Eskadry 鑿iczebnej Obserwator闚, gdzie pod okiem instruktor闚: starszego sier瘸nta J霩efa Zwierzy雟kiego, sier瘸nta Boles豉wa Hofmana oraz plutonowego rezerwy Wilhelma Kosarza, zapoznali si� z typami samolot闚 u篡wanymi w naszym lotnictwie.

Po og這szeniu mobilizacji 30 sierpnia 1939 roku w szeregi naszego lotnictwa wcielono 93 lotnik闚 czechos這wackich, a dalszych 97 oczekiwa這 na przydzia� w o鈔odkach w Bronowicach i Le郾ej. Z personelu tego rozpocz皻o 4 wrze郾ia tworzenie Czechos這wackiej Eskadry Rozpoznawczej, a cz窷� personelu znalaz豉 si� w utworzonym 7 wrze郾ia plutonie porucznika pilota Zbigniewa Osuchowskiego.

Czechos這wacka Eskadra Rozpoznawcza organizowa豉 si� na lotnisku G鏎a Pu豉wska k/Pu豉w i po skompletowaniu liczy豉 ok. 60 cz這nk闚 personelu i dysponowa豉 11 samolotami Potez XXV i RWD-8. Po wykonaniu kilku lot闚 zapoznawczych przenios豉 si� na l康owisko Krzywda k/Radzynia Podlaskiego. W dniach 7-9 wrze郾ia miejscem jej stacjonowania by造 Be鹵yce k/Lublina, a do 12 wrze郾ia Wola Ga喚zowska k/Bychawy. Na dalszym szlaku znalaz造 si� lodowiska w Piaskach Luterskich, Radziechowie i Lubomli. 15 wrze郾ia eskadr� przerzucono na lotnisko Kiwierce k/Kowla, gdzie z powodu mg造 podczas l康owania w terenie przygodnym uszkodzono 3 samoloty. Nast瘼nego dnia pozosta貫 maszyny odlecia造 do ㄆcka.
Podczas l康owania w ㄆcku samolot pilotowany przez sier瘸nta Vilema Murcka zosta� zestrzelony przez polsk� obron� przeciwlotnicz�. Na szcz窷cie pilot odni鏀� tylko lekkie obra瞠nia. Samoloty wykona造 kilka lot闚 na rzecz zgrupowania wojsk broni帷ego ㄆcka pod dow鏚ztwem genera豉 brygady Piotra Skuratowicza.
Ostatnim miejscem postoju eskadry by� Tarnopol, gdzie oddzia� zosta� internowany przez wkraczaj帷e oddzia造 radzieckiej Armii Czerwonej.

Stacjonuj帷y na l康owisku ko這 maj徠ku Wielkie So郾iewice pluton porucznika obserwatora Zbigniewa Osuchowskiego przyj掖 w swoje szeregi kilku lotnik闚 czechos這wackich (mi璠zy innymi plutonowych pilot闚 Josef Frantisek, Matej Pavlovic, Zdenek Skarvada, Tomas Motycka i kapral pilot Josef Balejka) oraz ich dotychczasowych polskich instruktor闚.
Oddzia� u篡wa� nieuzbrojonych samolot闚 szkolnych typ闚 PWS-26 i RWD-8. Po kilkukrotnej zmianie l康owisk oddzia� ten w dniach 16-18 wrze郾ia bra� udzia� w obronie ㄆcka, a nast瘼nie w dniach 18-22 wrze郾ia dzia豉� na korzy嗆 dora幡ie tworzonych oddzia堯w pod dow鏚ztwem genera豉 brygady Stefana Strzemie雟kiego oraz pu趾ownik闚 Kazimierza Halickiego i Stefana Hanki-Kuleszy. Podczas tych lot闚 dochodzi這 do atak闚 na kolumny marszowe nieprzyjaciela z wykorzystaniem zabieranych do kabiny samolot闚 granat闚 r璚znych.
Z rozkazu genera豉 Strzemie雟kiego 22 wrze郾ia po po逝dniu ostatnie 6 samolot闚 jednostki odlecia這 z Kamionki Strumi陶owej do Rumunii, gdzie \ lotnicy zostali internowani. W uznaniu zas逝g bojowych porucznik Osuchowski przedstawi� do odznaczenia Krzy瞠m Walecznych plutonowych Frantiska i Pavlovica oraz kaprala Balejk�.

Lotnicy czechos這waccy wykonali oko這 400 lot闚 w og鏊nym czasie 1 500 godzin. Podczas walk w Polsce w 1939 roku odnotowano nast瘼uj帷e straty:

- 2 wrze郾ia podczas bombardowania D瑿lina polegli: Stefan Kurka, Zdenek Rous oraz Ondrej Sandor; ranni zostali: Viktor Krucha, Miloslav Stepanek, Victor Hekl oraz Josef Kominek.
- 8 wrze郾ia na lotnisku Be鹵yce zgin掖 tragicznie plutonowy Vaclav Pesicka.
- 15 wrze郾ia na skutek ostrza逝 w豉snej artylerii przeciwlotniczej podczas l康owania w ㄆcku zosta� ranny sier瘸nt Vilem Murcek.
- 21 wrze郾ia podczas l康owania w terenie przygodnym zosta� ranny porucznik Josef Sehnal.



Plutonowy pilot Tomas Moty熥a z plutonu porucznika obserwatora Zbigniewa Osuchowskiego odznaczony Krzy瞠m Walecznych.


Koniec.


Bibliografia:

奸御ki Instytut Naukowy: "Legion czechos這wacki w Polsce", Katowice 1989.
Pawlak Jerzy: "Polskie Eskadry w Wojnie Obronnej Wrzesie� 1939", Wydawnictwa Komunikacji i ㄠczno軼i, Warszawa 1991




powr鏒

© copyright 2006, Marcin "Virtualbob"
Design by Scypion.